6 belangrijke misverstanden over afval

In Nederland produceren we per persoon 9,6 kilo afval per week. Kan het minder, vroeg journaliste Ilse Ariëns (51) zich af. Ze leefde 40 dagen bijna verpakkingsloos. Hoe kun je ook bewuster omgaan met afval en wat zijn de misverstanden?

Voor het tijdschrift Genoeg schrijf ik veel over afval en milieu. Vorig jaar besloot ik eens uit te zoeken hoeveel verpakkingen mijn gezin eigenlijk gebruikt. Ik verzamelde alle potten, zakken, wikkels en flacons van een week en schrok: een huiskamervloer vol! Zou het met minder kunnen, misschien zelfs helemaal verpakkingsloos? Groenten en fruit waren een makkie: die laat je bij de groenteboer of op de markt in zelf meegebrachte tassen doen. Voor veel andere producten, zoals noten of kaas, kun je bakjes van huis meenemen. Eenmaal op dreef, ging er een wereld voor me open. Er blijkt onverpakte shampoo te bestaan (een zeepblokje dat je over je haar wrijft). En op veel plekken in Nederland kun je verse, rauwe melk tappen bij de boer.

Bijna alles is mogelijk, maar je moet wel tijd hebben. In plaats van even snel naar de supermarkt, fietste ik van de bakker naar de molenaar naar de koffiewinkel. In mijn ‘veertig dagen onverpakt’ had ik de leukste gesprekken met winkeliers, over hoe het vroeger ging toen al dat plastic en zelfs de koelkast er nog niet was. Helemaal verpakkingsloos bleek onmogelijk – maar minder, dát is me aardig gelukt. De vuilnisbak raakt in twee weken nog maar half vol. Door bewust met verpakkingen om te gaan, kun je de afvalproductie duidelijk verminderen. En door afval te scheiden moet de afvalberg ook beheersbaarder worden gemaakt. Door het gescheiden inzamelen wordt 82 procent van alle papier,  79 procent van alle glas en 52 procent van alle plastic hergebruikt.  Als je het netjes wilt scheiden en – misschien nog belangrijker – afval wilt voorkomen, wat moet je dan wel doen en wat juist niet?

Misverstand 1: ‘afval scheiden is zinloos, alles komt toch op één hoop’

Vooral als het om plastic gaat, hoor je nogal eens dat scheiden weinig zin heeft. Plastic van een shampoofles heeft een andere samenstelling dan het plastic van een boterhamzakje, waardoor het lastig zou zijn het te recyclen voor nieuwe toepassingen. Uiteindelijk belandt het meeste ingezamelde plastic verpakkingsafval in de verbrandingsoven, samen met ander afval, zeggen sceptici. “Het klopt dat we niet alles kunnen hergebruiken”, vertelt Hester Klein Lankhorst, directeur van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. “Maar door nieuwe technieken kunnen we veel meer hergebruiken dan tien jaar geleden. Inmiddels recyclen we 51 procent van alle plastic verpakkingen die op de markt komen. Dat is goed voor het milieu, want door hergebruik hoeven we minder te verbranden en hebben we minder nieuwe grondstoffen nodig.”
Een deel van de verwarring ontstaat doordat sommige gemeenten wel plastic verpakkingsafval inzamelen en andere gemeenten niet. Dat heeft ermee te maken dat er in Nederland verschillende afvalverwerkers zijn. Het ene bedrijf doet aan ‘nascheiding’, sorteert het afval zelf. Het andere vraagt burgers hun afval zelf te scheiden. Voor de een is het geen probleem als plastic en drankkartons door elkaar zitten, de ander heeft het liever niet. “Wanneer je precies doet wat je eigen gemeente vraagt, help je eraan mee dat het afval op de meest efficiënte manier verwerkt wordt”, zegt Klein Lankhorst.

Misverstand 2: ‘papieren tassen zijn beter dan plastic tassen’

Winkels mogen sinds anderhalf jaar geen gratis plastic tassen meer weggeven. Vaak krijg je nu als alternatief een tas van papier. Die lijkt beter voor het milieu, maar is dat niet per se, volgens Klein Lankhorst: “Bij eenmalig gebruik heeft papier de voorkeur boven plastic. De productie is schoner en recyclen is makkelijker. Maar ben je van plan de tas die je bij de kassa krijgt vaker te gebruiken, dan is plastic een betere keuze omdat zo’n tas doorgaans veel minder snel stukgaat.” Het materiaal speelt dus wel een rol, maar belangrijker is hoe vaak je een tas gebruikt. “Veruit het beste is het om geen tassen aan te nemen die je maar één keer gebruikt en om zelf een eigen boodschappentas mee te nemen als je gaat winkelen.”

Misverstand 3: ‘komkommers moet je zonder plastic kopen’

Maar liefst 40 procent van de Nederlanders stoort zich aan komkommers in plastic. Maar volgens Milieu Centraal is een komkommer mét verpakking in veel gevallen juist beter voor het milieu. Plastic voorkomt namelijk beschadiging en bederf. Voor de teelt en het transport van een komkommer is veel energie nodig. De milieubelasting van de plastic verpakking valt daarbij in het niet. Liever een stukje plasticfolie weggooien dus, dan (een deel van) de komkommer. Komt de komkommer uit Nederland en eet je ’m meteen op, dan is onverpakt wél beter. Ook bij andere producten is verpakking functioneel. Beter een berg piepschuim weggooien, dan een televisie die bij het transport kapot is gegaan.

Misverstand 4: ‘je kunt het beste je oude koelkast opgebruiken’

“Al voelt het misschien raar om een oud werkend apparaat te vervangen, het is soms toch duurzamer om dat wel te doen”, zegt Sible Schöne, directeur van HIER klimaatbureau. “De energie die nodig is om een nieuwe koelkast te maken, weegt niet op tegen de energiebesparing gedurende de levensduur van het apparaat.” Is een koelkast of wasmachine een jaar of zeven oud, dan wordt het volgens hem interessant om een rekensom te maken en te kijken naar vervanging. Een oude koel/vriescombinatie uit het jaar 2000 verbruikt zo’n 350 kWh per jaar, terwijl de zuinigste exemplaren op dit moment slechts 128 kWh per jaar verbruiken. Vervangen is ook nog eens goed voor je portemonnee. In het zojuist genoemde voorbeeld bespaar je jaarlijks €44,40. De zuinigste apparaten
herken je aan het energielabel A+++, maar daarbinnen zijn behoorlijke verschillen. Het is daarom verstandig om ook op het daadwerkelijke elektriciteitsverbruik te letten als je bijvoorbeeld een nieuwe koelkast, televisie of wasdroger koopt.

Misverstand 5: ‘glazen en potten moet je schoon inleveren’

“Lege jampotten of wijnflessen mogen vies in de glasbak”, zegt Ingrid Aaldijk van Milieu Centraal. “Je mag zelfs het deksel of de kurk erop laten zitten, zodat je tas niet vies wordt.” Alles is erop gericht om het mensen zo makkelijk mogelijk te maken. Nederlanders zijn heel keurig als het gaat om glas inleveren. Maar liefst 83 procent komt terug voor recycling. Volgens Aaldijk is het soms zelfs beter voor het milieu om lege potten niet af te wassen. “Even door het laatste afwaswater halen, is prima, maar als iedereen thuis de hete kraan laat lopen om een pot pindakaas schoon te maken, kost dat meer water en energie dan wanneer het recyclingbedrijf alles ineens reinigt.”

Misverstand 6: ‘vochtig toiletpapier mag je doorspoelen’

Op heel wat Nederlandse wc’s vind je naast de rol toiletpapier een pakje vochtig toiletpapier. Op de meeste pakjes staat een logo van een toiletpot met de tekst ‘doorspoelbaar’ en ‘biologisch afbreekbaar’. Riool branche-organisatie Stichting RIONED is er niet blij mee. “Het afbreken van deze doekjes duurt zó lang, dat ze voor die tijd allang zijn vastgelopen in het riool of in de waterzuiveringsinstallatie”, legt woordvoerder Rob Hermans uit. Met veel schade en kosten tot gevolg. Niet doorspoelen dus, ook al staat op de verpakking dat het wel kan. Ook vet is trouwens een ramp voor ons rioolstelsel. Spoel restjes jus, boter of (olijf)olie niet door de gootsteen of het toilet, maar veeg de pan schoon met een keukenpapiertje en gooi dat in de vuilnisbak. Grotere hoeveelheden kun je opvangen in een fles en inleveren bij de milieustraat of supermarkt.

Verse eieren? Haal ze met de fiets!

Appels en eieren die je bij de boer koopt, hoeven niet verpakt te worden omdat ze vers van het land naar de keuken gaan. Sowieso zijn lokale producten goed voor het milieu, omdat ze niet met vliegtuig, boot of vrachtwagen de halve wereld over zijn gesleept. “Maar ga wel liefst met de fiets naar  de boer”, zegt Loes Pihlajamaa van Sustainable Footprint. “Elke kilometer met de auto zorgt voor CO2-uitstoot. Met de auto naar de boer gaan, doet de winst van lokaal en onverpakt kopen deels teniet. Het verschilt per auto, maar je kunt beter naar een supermarkt in de buurt gaan dan naar een boerderij winkel waar je 15 km voor moet rijden.” Dit geldt ook voor Marktplaats-spullen. Tweedehands is goed voor het milieu, maar niet als je er een lange autorit voor maakt.
Bron(nen):Plus Magazine
Dit artikel is eerder verschenen in Plus Magazine juni 2017. Nog geen abonnee van Plus Magazine? Abonnee worden doet u in een handomdraai!

Vermist: 267 miljoen kilo Twents afval

ENSCHEDE – Waar is 267.582.000 kilo Twents huishoudelijk afval gebleven? Zoveel werd er in 2016 namelijk minder ingezameld, vergeleken met vijf jaar daarvoor. Naar het precieze antwoord is het nog even gissen.

Daling

Maar wanneer de drie componenten van het huishoudelijk afval opgeteld worden, is er de laatste vijf jaar óók sprake van een algehele daling. Dat blijkt uit de nieuwsbrief van Afvalloos Twente, een samenwerking van 12 Twentse gemeenten (exclusief Rijssen-Holten en Twenterand). Er werd in 2016 alles bij elkaar ruim 267 miljoen kilo afval mínder opgehaald, een daling van ongeveer 11 procent.

Verklaring

De Hellendoornse wethouder Jelle Beintema, ‘bestuurlijk trekker’ van het project ‘Naar een afvalloos Twente 2030’, reageert verrast. “Is het zoveel?”, zegt hij verbaasd. Toch heeft hij wel een verklaring die de afname op zijn minst deels verklaart “In het algemeen kun je zeggen, dat er beter gescheiden wordt. Dus ook papier en textiel gaan uit het restafval. Die componenten worden in het overzicht niet genoemd.” Beintema wijst verder op de populariteit van kringloopwinkels en de mogelijkheid om gratis oude apparaten in te leveren.

Gedumpt?

Maar of die theorieën kloppen? Beintema weet het niet zeker. Het ligt ook gevoelig. Het zou immers ook kunnen dat een deel van het afval, onder invloed van tariefsdifferentiatie, in de bosjes gedumpt wordt. Anders dan de cijfers van ingezameld huishoudelijk afval, blijken cijfers over gedumpt afval moeilijk te verkrijgen. Twente Milieu, dat voor zeven gemeenten het afval inzamelt, heeft geen getallen. Ook al omdat de inzamelaar niet in alle gemeenten ook zwerfvuil en dumpafval ophaalt.

De conclusie dat er 483 kilo per persoon minder afval ingezameld wordt, ligt volgens Twente Milieu ‘genuanceerd’. “Niet alleen is het restafval afgenomen en is men beter aan huis gaan scheiden, door de maatregelen op restafval heeft ook een verschuiving plaatsgevonden richting de grove afvalstromen dus de afvalbrengpunten”, zegt woordvoerder Niek Vergeer.

Afvaltoerisme

Als andere mogelijke oorzaken noemt hij de afschaffing van blokcontainers, wat zorgt voor minder grof restafval in het normale restafval. Door maatregelen op restafval zou er ook minder bedrijfsafval in het huishoudelijk afval terechtkomen en meer huishoudelijk afval in het bedrijfsafval.

Ook zou er sprake kunnen zijn van afvaltoerisme naar andere gemeenten. En doordat containers langer aan huis staan speelt indroging een rol, vooral bij gft. Harde cijfers heeft Twente Milieu echter niet, omdat er nooit diepgaand onderzoek naar de vermindering van het afval is gedaan.

Bron: Tubantia

http://www.tubantia.nl/enschede/vermist-267-miljoen-kilo-twents-afval~ae1f9126/

Lego maar dan plantaardig, van Hollandse makelij

Nederlandse ondernemers mikken op 10 miljoen blokjes in 2017

Wat de Deense speelgoedreus Lego in 2030 voor elkaar wil krijgen, kan een Nederlands bedrijf nu al: bouwblokjes produceren van volledig plantaardige grondstoffen. Dit najaar moeten ze in de winkel liggen.

Lego-blokjes zijn oerdegelijk en gaan generaties mee. Toch zijn ze niet echt duurzaam, want ze worden gemaakt van aardolie. Lego produceert jaarlijks 90 duizend ton aan plastic speelgoed en dat vereist een veelvoud aan olie. Daarom kondigde Lego twee jaar geleden aan om vanaf 2030 al zijn speelgoed te maken van bioplastics met plantaardige grondstoffen. Het bedrijf investeert 135 miljoen euro in de zoektocht naar bioblokjes en trekt tientallen onderzoekers aan. De speelgoedreus wil zo koploper in duurzaam speelgoed worden.

De Denen rekenden buiten de Nederlandse ondernemers Steven van Bommel en Robert de Waal. Zij zeggen nu al bouwblokjes te kunnen produceren met suikerriet als grondstof. Van Bommel is directeur van BanBao Europe, een dochter van het Chinese BanBao, dat onder meer bouwblokjes verkoopt die sterk lijken op die van Lego. De Waal is directeur van BioPromotions, een bedrijf gespecialiseerd in bioplastics dat eerder een volledig biologisch afbreekbare golfbal maakte. Ze richtten een joint venture op die voor BanBao de duurzame bouwblokjes gaat produceren. ‘Made in the Netherlands’ zal er op de dozen staan, want de fabriek staat in het Zuid-Hollandse Ter Aar.

 

De tests zijn afgerond, eind juni start de productie

Steven van Bommel

 

10 miljoen blokjes

‘De tests zijn afgerond, de mallen worden momenteel gemaakt en eind juni start de productie’, zegt van Bommel. ‘We willen dit jaar 10 miljoen blokjes maken, wat gelijk staat aan 50 tot 60 ton.’ Tien miljoen is een fractie van de 2,5 miljard blokjes die BanBao jaarlijks in China produceert (Lego produceert er jaarlijks overigens 70 miljard). De duurzame blokjes zullen in de winkel even duur zijn als BanBao’s conventionele steentjes. Van Bommel: ‘We willen dat duurzaam speelgoed betaalbaar is voor iedereen. Anders krijg je hetzelfde als met biologische kipfilets in de supermarkt: duurzaamheid is alleen weggelegd voor consumenten met een dikke beurs.’

De blokjes worden gemaakt van suikerriet, zegt De Waal. ‘We kopen onze grondstof van het Braziliaanse bedrijf Braskem. Zij leveren polyethyleen op basis van suikerriet, ook wel Green PE genoemd, dat we in onze fabriek in Ter Aar bewerken tot speelgoedblokken.’ Is het zo simpel? Waarom doen andere bedrijven niet hetzelfde? ‘Steentjes van Green PE zijn vrij zacht. Wij hebben drie jaar onderzoek gedaan voordat we de blokjes zo konden maken dat ze niet te onderscheiden zijn van de aardolie-variant. De crux is de toevoeging van een aantal plantaardige bestanddelen.’ Welke dat zijn, wil Van Bommel niet zeggen. ‘Dat is het geheim van de smid en daar hebben we patent op aangevraagd.’

 

De stenen zijn van polyethyleen, een bijproduct van suikerriet

Robert de Waal

 

Ironisch genoeg heeft BanBao jarenlang met Lego in de clinch gelegen over patenten: de Denen vonden dat de steentjes van BanBao teveel op die van Lego leken. In 2011 oordeelde een Nederlandse rechter dat BanBao al het op Lego lijkende speelgoed uit de handel moest halen omdat het inbreuk pleegde op de auteursrechten van Lego. Niet lang daarna bereikten de kemphanen een overeenkomst: BanBao zou duidelijker de eigen merknaam op de producten voeren. Lego wil niet reageren op de nieuwe duurzame steentjes van BanBao. ‘Het is niet aan ons de producten van concurrenten te beoordelen’, laat een woordvoerder weten.

Hoe duurzaam zijn BanBao’s groene blokjes? Gaat er geen Braziliaans oerwoud tegen de vlakte om het suikerriet te verbouwen? De Waal: ‘Onze grondstof is een bijproduct van suikerriet. Ongeveer 70 procent van suikerriet is geschikt voor consumptie. Van de resterende 30 procent kun je bioplastics of andere producten maken. Nu wordt dat bijproduct in brand gestoken, maar wij maken er speelgoed van. Er is dus ook geen concurrentie met voedselproductie, zoals met maïs als grondstof het geval kan zijn.’ De steentjes vergaan overigens niet uit zichzelf. Je kunt ze dus niet op de composthoop gooien. Ze zijn wel te recyclen.

 

Wat BanBao doet is geen raketwetenschap, maar de duivel zit in de details

                     Christiaan Bolck, onderzoeker  

 

Heel goed mogelijk

Kloppen de claims van BanBao? Christiaan Bolck, programmamanager biobased materials bij Wageningen Food & Biobased Research, heeft de blokjes niet onderzocht maar zegt dat het relaas ‘in theorie heel goed mogelijk is’. Bolck: ‘Met bioplastics kun je de moleculen van plastic die gemaakt zijn op basis van aardolie volledig nabouwen zonder dat een gebruiker het verschil merkt. Wat BanBao doet is geen raketwetenschap, maar de duivel zit in de details: het kan een flinke zoektocht zijn om bioplastic zo te maken dat het volledig aan de productie-eisen voldoet. Daar is BanBao kennelijk in geslaagd.’

Toeleverancier Braskem is volgens Bolck ‘een gerenommeerd bedrijf met betrouwbare duurzaamheidscertificaten’. De uitvinding waar BanBao patent op aanvraagt – de plantaardige toevoeging die de blokjes een aanvaardbare kwaliteit geeft – kent hij niet, maar het certificaat van de Duitse keuringsdienst TÜV garandeert dat plantaardige materialen zijn gebruikt.

Overigens verschillen de duurzame steentjes van BanBao in een belangrijk opzicht van Lego-steentjes. Lego gebruikt acrylonitril-butadieen-styreen (ABS) op basis van aardolie, een sterk en stijf plastic dat ervoor zorgt dat Lego-steentjes zo lekker op elkaar klikken. BanBao gebruikt een plantaardige variant van polyethyleen (PE), dat doorgaans veel zachter is. Bolck: ‘Dat is eigenlijk het bijzondere: het is BanBao gelukt om bio PE te maken dat in gebruik erg lijkt op ABS. Lego zoekt naar een plantaardige vervanging van fossiel ABS, en dat heeft bij mijn weten nog niemand gevonden.’ Bolck twijfelt er niet aan dat Lego daarin zal slagen: ‘Met bioplastics kun je in principe alle fossiele plastics vervangen.’ In ieder geval hebben Van Bommel en De Waal de Deense reus de loef afgestoken bij het vinden van een plantaardig alternatief.

 

Vernietigingswapen

Het groene pistooltje is misschien nog wel gevaarlijker dan een echte pistool. Simpelweg omdat het gemaakt is van plastic waaraan giftige stoffen zijn toegevoegd. Steeds meer plastic eindigt in de oceaan, waar het afbreekt in kleinere deeltjes en die deeltjes komen terecht in ons voedsel. Zo vergiftigen wij onszelf onbewust.

De medische wereld maakt zich zorgen, nu jij nog!

Bron: Volkskrant
Plastic Soup

Plastic niet alleen gevaar in water, maar ook in lucht

Plastic deeltjes, zwevend in de lucht, kunnen een probleem worden voor de volksgezondheid. Dit stellen Dick Vethaak en Heather Leslie van kennisinstituut Deltares en Instituut voor Milieuvraagstukken aan de VU in Amsterdam in een opinieartikel in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental Science & Technology.

Lees artikel

Bron: de Volkskrant

Supermarkten weren gratis plastic tasjes

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) heeft samen met de landelijke supermarktketens een klimaatplan opgesteld om de CO2-uitstoot te verminderen. De gratis tasjes moeten er het eerst aan geloven. Nederland loopt met deze maatregel overigens flink achter, want in veel landen zijn de milieuvervuilende plastic tasjes al jaren bij wet verboden.

Volgens een schatting van branchevereniging CBL wordt er in de supermarkten jaarlijks 500 duizend kilo aan ‘hemdtasjes’ bij de kassa meegegrist. Stoppen met het gratis verstrekken moet een energiebesparing opleveren die gelijk staat aan het verbruik van zo’n 3.500 huishoudens.

De afspraak wordt door alle supermarktketens gesteund. ‘Als je iets afspreekt, gebeurt het ook’, aldus een CBL-woordvoerder. Het is de bedoeling dat de tasjes helemaal verdwijnen, maar wanneer precies is nog de vraag. ‘Onze plannen zijn nog in ontwikkeling’, aldus supermarkt Jumbo. Super de Boer wil ook niets kwijt.

Albert Heijn neemt eerst de tijd om alternatieven voor het gratis tasje te onderzoeken. ‘We hebben de intentie om de hoeveelheid tasjes terug te dringen’, zegt een woordvoerder. Maar: ‘Klanten zijn gewend dat we verschillende verpakkingsmogelijkheden aanbieden. We kunnen ze niet voor een voldongen feit zetten. Als je iets weghaalt, moet er ook iets voor in de plaats komen.’

Bron: de Volkskrant

Foto:ANP

Heerlijk dagje strand…

Foto van Scheveningse strand gisteren dat na een drukke dag een vuilnisbelt is geworden. De fotograaf, Stefan vd Kamp, schrijft: “Meeuwen pikten de verpakkingen mee en lieten ze vallen in de zee. Al die goederen zijn toch ook meegesleept naar het strand? Hoeveel moeite is het dan om de lege verpakking mee terug naar huis te nemen? Leave nothing but footprints!

Creëer samen met ons afvalbewustzijn

Stuur ons een bericht!